Tranh cãi xung quanh bảng xếp hạng Đại học đầu tiên vừa công bố: Xếp …

0
30
Trong khi 5 Trung tâm Kiểm định chất lượng (cả của Bộ và độc lập) đều mới chỉ dừng lại ở việc kiểm định và công nhận, nhiều năm nay, chúng ta phải trông mong vào một vài bảng xếp hạng quốc tế để đánh giá ĐH trong nước thì nhóm 6 chuyên gia độc lập đã công bố xếp hạng 49 trường ĐH trong nước dựa trên kết quả thu thập dữ liệu 3 năm của mình. Thật bất ngờ, khi một số trường “hot” lại đứng vị trí “áp chót” và cho rằng dữ liệu phân tích chưa thực sự đúng. Nhưng bảng xếp hạng ĐH có phải là để phân cao, thấp hay không? Và chúng ta ứng xử thế nào với các bảng xếp hạng có lẽ lại là điều ít được bàn tới.

Tiêu chí đánh giá còn gây tranh cãi

Thành viên của nhóm gồm 6 người tham gia nghiên cứu xếp hạng lần này là: TS. Lưu Quang Hưng, nhà nghiên cứu làm việc tại Melbourne, Australia (chủ biên báo cáo xếp hạng); TS. Nguyễn Ngọc Anh, GĐ và nhà kinh tế trưởng của Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách DEPOCEN (đồng chủ biên báo cáo); TS. Giáp Văn Dương, nhà nghiên cứu độc lập, Chủ tịch Cty GiapGroup (đề xuất dự án xếp hạng); TS. Ngô Đức Thế, nhà nghiên cứu đang làm việc tại ĐH Manchester, Anh; ThS. Trần Thanh Thủy, nhà nghiên cứu tại DEPOCEN; và ThS. Nguyễn Thị Thu Huyền, nghiên cứu sinh tại ĐH East Angila, Anh.

Theo TS Lưu Quang Hưng, ba tiêu chí để đánh giá và các trọng số bao gồm: Các công trình nghiên cứu khoa học (40%), chất lượng giáo dục đào tạo (40%), cơ sở vật chất và quản trị (20%).

PGS Lê Thị Thu Thủy, Hiệu phó trường ĐH Ngoại thương – trường xếp thứ 23 trong bảng xếp hạng – cho rằng kết quả muốn thuyết phục thì dữ liệu phải chuẩn, tiêu chí đánh giá phù hợp, mẫu nghiên cứu đủ lớn và cần có sự tham gia của trường đó. Nhóm nghiên cứu dựa trên báo cáo ba công khai của các trường, nhưng chưa biết số liệu đó đã được cập nhật đầy đủ hay chưa.

PGS.TS Tạ Hải Tùng, GĐ Trung tâm Navis, ĐH Bách khoa Hà Nội, bày tỏ lo ngại về chất lượng dữ liệu nhà nghiên cứu sử dụng. Bách khoa có khoảng 2.300 cán bộ, bao gồm 700 người phục vụ thí nghiệm, trong khi tiêu chí năng suất nghiên cứu (chiếm 10% đánh giá xếp hạng) được tính theo số bài báo ISI trên mỗi giảng viên. Điều này dẫn đến kết quả thiếu hợp lý. PGS.TS Tạ Hải Tùng cũng không đồng ý với kết quả đánh giá theo thước đo cơ sở vật chất và quản trị. Trong bảng xếp hạng theo tiêu chí này, Bách khoa Hà Nội thậm chí không nằm trong top 20, trong khi khuôn viên và thư viện của trường “chắc chắn thuộc top đầu miền Bắc”.

Nhóm nghiên cứu khẳng định, có nhiều thông tin về nghiên cứu khoa học lấy từ website của mỗi trường, theo báo cáo ba công khai, đồng thời sử dụng phương pháp của Ngân hàng Thế giới, mỗi lần lấy số liệu thì chụp ảnh màn hình để đánh dấu thời điểm thu thập. Nếu số liệu đó không được cập nhật thì “đó là lỗi của trường”. Mặt khác, nhóm đã gửi công văn cho các trường nhằm đề nghị xác minh số liệu, nhưng chỉ một số ít phản hồi.

Trước câu hỏi tại sao không lấy tiêu chí số sinh viên ra trường có việc làm, nhóm nghiên cứu cho hay chỉ 15 trên 100 trường cung cấp thông tin này, do đó việc đo lường tổng thể là bất khả thi.

Tranh cai xung quanh bang xep hang Dai hoc dau tien vua cong bo: Xep hang co phai de phan cao - thap? Xếp hạng ĐH dù phổ biến ở các nước nhưng lại chưa đạt hiệu quả ở Việt Nam. ẢNH TƯ LIỆU

Xếp hạng ĐH không đồng nghĩa với xếp hạng chất lượng đào tạo

Trên thực tế, nhóm nghiên cứu đã khẳng định ngay rằng, việc xếp hạng ĐH không có nghĩa là xếp hạng chất lượng đào tạo, bởi bảng xếp hạng có liên quan đến các trọng số, tổng hợp và tùy tiêu chí. Khá nhiều người thấy bất hợp lý khi Ngoại thương hay Kinh tế quốc dân xếp thấp, nhưng nếu căn cứ vào công bố quốc tế và tỷ lệ giảng viên tiến sĩ/sinh viên thì cũng thấy chuyện xếp thấp không có gì bất ngờ. Vì thực tế, mỗi bảng xếp hạng đều có những tiêu chí khác nhau. Ví dụ hệ thống các bảng xếp hạng uy tín thế giới như QS, Shanghai… đánh giá tiêu chí số giảng viên hoặc người từng học ở trường có giải Nobel hay Fields, điều này quá khó khăn đối với ĐH các nước châu Á, nếu căn cứ tiêu chí này, các ĐH Việt Nam khó có cơ hội được xếp hạng. Đồng thời, bảng xếp hạng ĐH của Anh có thể xếp các trường của Anh top đầu, bảng xếp hạng Mỹ có thể xếp trường Mỹ cao, điều đó khó tránh khỏi, dựa vào tiêu chí đánh giá của từng bảng xếp hạng.

Nhiều trường ĐH cho rằng bảng xếp hạng của nhóm chuyên này không tin cậy và chỉ để tham khảo, nhóm xếp hạng là những chuyên gia “chưa có uy tín”… Rõ ràng, phản ứng sau một ngày bảng xếp hạng được công bố, đa phần là những ý kiến quan tâm đến thứ hạng.

Thực tế việc xếp hạng ĐH ở Việt Nam rất khó khi có sự không đồng nhất giữa các trường: ĐH chuyên ngành và đa ngành, ĐH vùng, trường nhiều thành viên và trường độc lập một thành viên. Vì vậy, nếu gộp chung các trường lại, thì tiêu chí đánh giá phải được xem xét kỹ lưỡng, công bằng cho các trường.

Nhưng ở đây, có một ý kiến rất đáng chú ý từ nhóm nghiên cứu, TS. Nguyễn Ngọc Anh, GĐ và nhà kinh tế trưởng của Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chính sách DEPOCEN nói: Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi có tương tác với các trường, có gửi số liệu thu thập được đến và hỏi quý trường có phản hồi gì không, có trường phản hồi, có trường không. T.S Nguyễn Ngọc Anh cũng cho rằng: Cái quan trọng của bảng xếp hạng không phải là cao – thấp, mà chúng tôi đang thử một phương pháp xếp hạng và cũng từ đó các trường có những bước cải tiến hơn. Chỉ 49 trường trong danh sách không có nghĩa là trường nằm ngoài danh sách yếu kém, mà không có đủ dữ liệu để nghiên cứu xếp hạng.

Cách chúng ta ứng xử với bảng xếp hạng rõ ràng là điều quan trọng. Một trường bỏ bê website của mình, thiếu cập nhật số liệu, chỉ tự hào về việc làm đầu ra thì không thể cho rằng mình tốt ở mọi thứ.

Dẫu có nhiều điều phải xem lại về tiêu chí đánh giá, nhưng rõ ràng, nỗ lực của nhóm chuyên gia độc lập và hướng đi của họ khá đúng đắn. Bởi nếu cứ chần chừ thì bảng xếp hạng ĐH có thể sẽ còn lâu lắm nữa mới có và bản thân các trường cũng thiếu động lực để thay đổi, thiếu động lực để công khai và đẩy mạnh nghiên cứu khoa học. Thay vì nhìn cao – thấp, trao đổi lại đồng thời bổ sung về tiêu chí đánh giá chính là cách tốt nhất lúc này, vừa giúp nhóm chuyên gia có thêm giữ liệu, lại vừa khách quan hơn với chất lượng đào tạo trường mình.

Phan Thủy / PL&XH

VietBao.vn

Nguồn: vietbao.vn

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here